2010-09-09

Zain zoin bele

Aurrekoan, Euskal-Herriko mendi-auzo tipikoetan aurki dezakezun jeneroaz aritu nintzen, baina pasa egin zitzaidan erabat elementu esanguratsu bat aipatzea:

Belea.

Bele asko ikusi nuen Izarraitz azpian.

Beleak ugari ikusi ditut, betidanik, Euskal-Herriko mendi eta baserri askoren inguruetan.

Pentsatzen jarri naiz orain, beleak hain ugariak izanik, haietaz oso gauza gutxi dakigula, eta, beste alde batetik, beste animalia batzuk oso izen txarra duten bezela, beleez ez daukagula oso irudi petrala...

Beharbada, gurea bezelako herri ultrakatolikoan, urtetan eta urtetan konparazioa egitea errezegia izan dalako…





Eta ez zalako kontua, jakina, izaera beltza duten izaki hoietaz gaizki hitzegitea, ez al zuen beste haietako batek mokodun hoiengatik gaizki esandakoa bere kontra hartuko…

Zorionez, orain apaizgoa askozaz ere ulerkorragoa da.





Baina bereziki, belea ekarri nahi izan det gaur hona, jaso egin nahi nuelako nunbaiten neretzako bereziki ederra dan alegia.

Bertsio asko daude, baina nik hauxe aurkitu det sarean; laburra, eta euskera zoragarrian idatzia:

AZERIA ETA BELEA

1.Belea haragiki
puska bat mokoan,
haren jateko zagon
haitz baten kaskoan.
Azeria ihizin,
han gaindi baitzohan.
Usainka eta beha trikatzen zaio han.

2.Egun on, musde bele,
zer jaun ederra zu!
Zure luma dizdiraz
liluratzen nauzu.
Kantari eder baten
fama ere duzu,
nahi zintuzket entzun,
otoi kanta zazu.

3.Belea lorietan
hasten da kantatzen,
zehe bat duelarik
mokoa zabaltzen.
Bere zitzia zaio
lurrerat erortzen,
azeria hain zuzen
altxatzeko han zen.

4.Azeriak: mil esker,
dio beleari,
ez gaitela, to, fida
lausenkariari,
eta ez ere gure
eder usteari.
Jaki hau daiat hartzen
hitz on horren sari."

____


Han, beste hau ere aurkitu det, aurrekoa bezain euskera ederrean, eta ikasgai batekin hau ere: ondo erreparatu azkeneko bertsoari!:

Gabiraba eta belea (Pepe Artola)

Gabiraba zebillen
goiz batean larri,
txito bat arrapatu
nairik izugarri;
eziñ zuben iñondik
au bereganatu,
eta modu ontara
zan txit ernegatu;
ala, kolpe batez rau
egiñik sarrera,
sartu zan ollo-toki
estu zar batera;
txito batzuek laister
zituben bertan jan,
baña ikusirikan
bere burua an,
asi zain beleari
ojuka, mesedez
libra zezala andik
kupiturik arrez,
iñola ere igas
ezin zezakela,
libratzeko, bestela
an ilko zutela;
beleak esan zion:
“aizak, ¿zergatik len
ibildu aiz bakarrik
mokaruak jaten?
¿oraiñ abiyatzen aiz
laguntzaren billa?
¿len esaten ez ukan
intzala abilla?
oraiñ ere bakarrik
or konpondu ari,
ez diat egin nai nik
mesederik iri”;
ontan etorririkan
bertako mutilla,
eskuetan arturik
zubela makilla,
joan oi zan makurtuta
gabirabaen billa,
eta jorik buruan
utzi zuben illa.



Gabirabaen gisa
gizon asko dira,
litxarreriyan iñoiz
aspertzen ez dira,
eta iritxitzian
estura larrira,
orduan erreguka
abiyatzen dira.

____

Sem comentários:

Enviar um comentário